Cumartesi , 4 Nisan 2015
Anasayfa » Yazarlar » Adaletin terazisi
Adaletin terazisi

Adaletin terazisi

Adaletin simgesi gözleri bağlı bir kadındır, biliyorsunuz. Bir elinde terazi, öteki elinde kılıç. Gözlerinin bağlı olması, herhangi bir etkiye açık olmadığını simgeler. Kılıç, “adaletin kestiği parmak acımaz” sözünü hatırlatır. Terazi ise, adil olmanın ölçütlerle hareket etmeyi gerektirdiğini…

Yeni Türkiye”de bu simgeye yeni anlamlar yüklemek gerekiyor. Gözlerin gerçeklere kapalı olması günümüze pekâlâ uygun bir yorum. Kılıç deseniz, her zamankinden daha anlamlı. Ölçüsüz şiddeti anlatıyor. “Uysa da keserim, uymasa da..” der gibi… Peki ya terazi? O da, bir şeyleri tartmak üzere hazır bekliyor. Altın da olabilir, başka bir şey de…

Bu yeni tanıma alışmamız isteniyor besbelli… Hırsızların, katillerin serbest kalıp, masum gençlerin tutuklandığı akıl almaz yargı kararlarına, talana, yolsuzluğa, rüşvete, gelir dağılımındaki adaletsizliğe alışmamız isteniyor (elbette, adalet mekanizmamız içinde istisnalar var hâlâ, adalete inancımızı büsbütün yitirmemizi engelleyen)…

Ama, içimizde alışamayanlar da var. Çevreciler, mimarlar, şehir plancıları, doktorlar, avukatlar, onurlu siyasetçiler, kısacası, aydın olmanın sorumluluğunu hisseden herkes… Sanatçılar içinde küçük bir kesim, iktidar nimetlerinden yararlanmak için onursuzluğu göze alırken, çoğunluk isyanlarda… Yazıp, çizerek, şarkı söyleyerek itirazlarını dile getiriyorlar.

Hukuk devletinin kurumlarının birer birer yok edilmesi karşısında, ellerindeki tek silah olan sanatlarıyla kitleleri uyarmaya çalışıyorlar. Adaletin olmadığı bir toplumda yaşamanın ne demek olduğunu anlatıyorlar; kâh tarihe, kâh mitolojiye, kâh günümüzün gerçeklerine başvurarak.

Sinemamız, bu konuda kırık not alıyor. Son bir yıl içinde çekilen yüz kadar filmden ancak birkaçı, bu sorunlara değinme cesaretini gösteriyor. Elbette, anlaşılır bir yanı var bunun; sinema paraya dayanan bir sanat dalı; resim yapmaya, karikatür çizmeye, şarkı bestelemeye benzemez… Gene de, bu koşullar mazur göstermez sinemacılarımızı.

Çünkü, yapabilenler var… Onur Aydın’ın “Yağmur- Kıyamet Çiçeği”ni yeni izleyebildim. Estetik açıdan eleştirilecek yanları var. Karadeniz’in tüm sorunlarını ve tüm güzelliklerini bir filme sıkıştırmak gibi… Ama, hedefine ulaşmasını engellemiyor bu fazlalıklar. Toplumdaki adaletsizliği çok güzel yansıtıyor. Bildiri dağıttığı için hapse atılan gençleri, yoksulluğu, şikeyi, çevre felaketini, kadına yönelik şiddeti, hoşgürü yoksunluğunu… Adana’da Seyirci Ödülü ile Eleştirmenler Ödülü’nün bu filme gitmesi tesadüf değil.

Tiyatromuzdan örnekler ise, çok daha fazla. Devlet desteği uygulamasındaki adaletsizliğe rağmen, tiyatro yapmakta direnen sanatçı arkadaşlarımız her türlü övgüyü hak ediyor. Nesrin Kazankaya’nın yönettiği Tiyatro Pera yapımı “Kısasa Kısas” otoriter bir yönetimin adalet anlayışını sorguluyor. Eraslan Sağlam’ın yönettiği Tiyatro Tatavla yapımı “Cadı Kazanı”, Amerikan tarihinin utançla anılan yıllarına, insanların yalanlarla suçlandığı McCarthy dönemine ışık tutuyor.

Zeynep Özyağcılar’ın Tiyatro Martı’da sahnelediği “Uçlar”, erkek egemen anlayışın geçerli olduğu güvenlik ve yargı sistemini mercek altına alıyor. Hiçbir dönemde bu kadar baskı ve şiddet görmeyen kadınlarımızın çaresizliğini gözler önüne seren “Uçlar”, bu egemen bakışın kadınlar tarafından da kabullenilmesi gibi acı bir gerçeği vurguluyor. “Polis, ancak ölü bir kadına inanır” cümlesi sizce de gerçeklerle birebir örtüşmüyor mu?

Tiyatro Hal, “Örümcek Kadının Öpücüğü” ve “Kırmızı” oyunlarında ‘faşizmin adaleti’ni anlatıyor. Zafer Diper, Bizim Tiyatro yapımı “Yargı”da içimizdeki cellâdı sorguluyor. Hakan Gerçek, Tiyatro Gerçek yapımı “Savunma” ile, 19. yüzyıl sonu Amerikasında yaşamış bir insan hakları savunucusunun adaletsizliğe karşı verdiği onurlu savaşımı sergiliyor.

Arif Akkaya, İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları’nda sahnelediği “Oniki Öfkeli Adam”da yargı sisteminin nasıl yanılgıya açık olduğunu ve tek bir kişinin verdiği savaşımın ne denli değerli olduğunu anlatıyor. Daha çok örnek var, ama yerimiz sınırlı… En iyisi gidip, bu oyunları izlemeniz. Adaleti özlüyorsanız tabi…

[email protected]

 

*

Not:

Geçmiş yazılara şu linkten ulaşabilirsiniz:

http://arsiv.taraf.com.tr

Hakkında Vecdi Sayar

Vecdi Sayar